’s-Heerenbroek

IJsselmuiden

Kamperveen

Wilsum

 Kampen en omgeving

Met een prachtig uitzicht over de rivier, ligt de stad Kampen aan de IJssel. Wanneer de stad precies is ontstaan, is in de nevelen van de tijd gehuld, maar zeker is dat de stad rond 1200 al bestond. In de 13e eeuw ontwikkelde Kampen zich tot de machtigste handelsstad van de Lage Landen en sloot zich later ook aan bij de Hanze, een machtig handelsverbond. Ook nu nog zijn de sporen van haar roemrijk verleden terug te vinden. De binnenstad is bezaaid met historische gevels en monumentale gebouwen.

Toch is Kampen geen stad die in het verleden leeft. Tegenwoordig telt de stad Kampen ruim 33.500 inwoners en met projecten als Het Onderdijks, Bedrijvenpark Rijksweg 50 en de Zuiderzeehaven bouwt Kampen aan haar toekomst.

Kampereiland 

Omgeven door water, ligt het Kampereiland ten noorden van Kampen. Het unieke gebied is krachtens overeenkomst met de bisschop van Utrecht eigendom geworden van de gemeente Kampen en is in de loop van de eeuwen langzaam aangegroeid door landaanwas. Sinds 1444 verpacht de gemeente het agrarisch bezit in de vorm van stadserven. Met het groter worden van dit bezit nam het aantal stadserven toe. In de jaren 1955-1966 werden de boeren uit de stad tussengeplaatst op het Kampereiland. Deze tussenplaatsing gebeurde gelijktijdig met een ruilverkaveling. Sinds de aanleg van de polders is er door middel van landaanwas geen extra land meer bijgekomen. Ook het aantal stadserven zal geleidelijk verminderen door schaalvergroting van de erven en door stadsuitbreiding.

Het Kampereiland van nu heeft een zeer markante plaats in het Nationaal Landschapsplan IJsseldelta. Immers, de Kamper IJsseldelta, waarbinnen het Kampereiland gesitueerd is, is een van de meest unieke rivierdelta’s van Nederland. 

IJsselmuiden

Aan de overkant van de IJssel, tegenover Kampen, ligt Ijsselmuiden, waarvan in een oorkonde uit 1133 melding wordt gemaakt .

De naam IJsselmuiden herinnert aan de tijd dat het dorp nog aan de monding van het ‘Meer’ lag: ‘muiden’ betekent ‘monding’. De trots van IJsselmuiden is de oude Hervormde kerk, waarvan de oudste bouwdelen dateren uit omstreeks 1200.

In 2001 fuseerden de gemeenten IJsselmuiden en Kampen. Er wonen meer dan 11.500 mensen in IJsselmuiden. Even ten noordoosten van IJsselmuiden ligt de polder ‘De Koekoek’, dat met ongeveer 600 hectare oppervlakte een belangrijk tuinbouwgebied is.

Grafhorst

Gelegen in een bocht van het Ganzendiep, een nu met een sluis afgesloten zijarm van de IJssel, vinden we Grafhorst. In 1333 verwierf Grafhorst stadsrechten, maar de het is nooit tot een stad uitgegroeid. Ommuring is ook nimmer aan de orde geweest; het kostte de inwoners al moeite genoeg om financieel het hoofd boven water te houden. Jammer genoeg is er van het oude Grafhorst weinig terug te vinden in het hedendaagse leven; in 1849 woedde een grote brand, waarbij bijna het hele dorp in de as werd gelegd. Slechts drie van de zestig huizen bleven gespaard. Vandaag de dag wonen er bijna 1.000 mensen in Grafhorst.

’s-Heerenbroek

De naam ’s-Heerenbroek komen we voor het eerst tegen in 1363. Het dorp dankt haar naam aan de Utrechtse bisschop en landsheer Jan van Arkel, die in de 14e eeuw grond verwierf in de Mastenbroeker Polder. Een broek was de aanduiding voor een laag en drassig land en dit ging in die tijd zeker op voor ’s-Heerenbroek. Tot 1967 maakte dit kleine dorpje aan de IJsseloever deel uit van de toenmalige gemeente Zwollerkerspel, maar vandaag de dag hoort zij bij de gemeente Kampen en is zij vergroeid met het nabij gelegen Veecaten. Het dorp heeft ruim 600 inwoners.

Tegen ’s-Heerenbroek aan ligt het dorp Mastenbroek. In het verleden lag Mastenbroek in een bosrijke omgeving en tot op de dag van vandaag worden de resten van dit bos bij graafwerkzaamheden teruggevonden. Als gevolg van grote overstromingen veranderde het gebied echter drastisch. Grote delen werden drassige ‘broekgronden’. In 1364 werd het gebied verdeeld en verkaveld en niet veel later bedijkt. Sindsdien heeft Mastenbroek een uitgesproken agrarisch karakter. Het dorp telt ongeveer 175 inwoners.

Kamperveen

Dit mooie groene dorp is ontstaan tussen 1214 en 1227. Het was in die tijd een moerassig en haast onbewoonbaar gebied, gelegen op de grens van Gelderland en het Oversticht. Friese kolonisten hadden zich er gevestigd, in de hoop er een bestaan op te kunnen bouwen. Zij slaagden er in het veen te ontginnen en bouwden rond 1330 een kerk op de ‘Dempe’ aan de Leidijk, maar deze brandde in 1718 af. De kerk werd niet meer herbouwd en nu herinnert slechts een grafheuvel ons aan de plaats waar de kerk ooit heeft gestaan.

Tegenwoordig omvat Kamperveen een agrarisch gebied van ongeveer 200 hectare. Er wonen bijna 840 mensen. De weilanden en de verspreid liggende boerderijen in Kamperveen wekken de indruk dat de tijd er heeft stilgestaan. Misschien is dit wel de reden dat zich hier de laatste jaren steeds meer kunstenaars en musici vestigen.

Wilsum

Een eindje van de Zwolseweg af en vlak aan de rechteroever van de IJssel, vinden we Wilsum. Hoewel de omvang anders doet vermoeden, bezit Wilsum officieel stadsrechten. Die zijn ouder dan Kampen en het is altijd een mysterie gebleven waarom juist Kampen is uitgegroeid tot een behoorlijke stad en Wilsum niet. Centraal in het gezellige stadje vinden we een plein met in het midden een oude waterpomp. Ook de oude Romaans-Gotische kerk uit 1050, met gedeeltelijk nog originele fresco’s en het uitzicht op de IJssel, met in de weilanden het ooievaarsnest, zijn een lust voor het oog. Er wonen ruim 830 mensen. Het is een fraaie pleisterplaats voor fietsers en wandelaars.

Zalk

Veilig achter de rivierdijk ligt Zalk in een grillige bocht van de IJssel. Daar wordt het belang van deze dijk maar al te goed beseft; nog in 1926 stroomde het hele dorp onder water en moest de totale bevolking in Kampen worden opgevangen. Het dorp kreeg landelijke bekendheid door het Tv-optreden van de natuurkruidenvrouw Klazien Rotstein- van den Brink, beter bekend als Klazien uut Zalk. De Sint-Nicolaaskerk is de hervormde kerk in Zalk en gesticht rond 1400. De Kerktoren stamt al uit 1220. De kerk werd gesticht door de heren van Buckhorst.Voor hen zijn de Buckhorst banken gecreëerd. Verder stamt ook de preekstoel en Vicarien uit die tijd. Verder zijn er veel bezittingen van de Buckhorsters te bezichtigen in de kerk.Ook is er een grafkelder met de graven van de Buckhorsters. Bij de reformatie in 1590 werd de kerk van vicarien gezuiverd.De Bezittingen en de grafmonumenten werden gespaard.tot 1838 werd de kerk onderhouden door de nazaten van de Buckhorsters. Ook is men nog steeds huiverig om plaats te nemen op de voor de Buckhorsters gereserveerde zogenaamde Buckhorstbanken.
Opvallend aanwezig in het vlakke landschap staat de oude windmolen ‘De Valk’. Deze achtkantige stellingmolen stamt uit 1860 en er wordt nog steeds volop graan gemalen. Zalk heeft ruim 800 inwoners.

Tot zover de huidige gemeente Kampen.

Evenwel kan Kampen ook als uitvalsbasis worden gebruikt voor wat verder gelegen uitstapjes. Binnen een redelijke afstand bevinden zich Zwolle, Elburg, Hattem, Zwartsluis, Hasselt, Genemuiden en niet te vergeten Giethoorn. Daarnaast moet ook het gebied rond Belt Schutsloot worden genoemd, zoals de Breder Wieden, Wanneperveen en omstreken. Ook komt men vanuit Kampen zeer makkelijk naar de Noord Oost polder (met o.a. Urk en Schokland), Flevoland (met Lelystad en Dronten) bekend om respectievelijk De Batavia en De Meerpaal.
Ook een langere trip langs de IJssel behoort tot de mogelijkheden. Zelfs tot Zutphen aan toe is dat een gouden trip.
 

Bron: Gemeentegids Kampen

 Mastenbroek

 

Zalk

 

Grafhorst
Oorlogsmonument

 

Wilsum