Geschiedenis van Kampen

Uit de nevelen van de geschiedenis doemt Kampen op in een oorkonde van 1227 waarin de Utrechtse bisschop Otto II aan de Kanunniken van Zutphen het visrecht afstaat bij Kampen. Verder komt de naam ‘Kampen’ ook voor in een akte uit 1236 waarin dit maal bisschop Otto III van Utrecht een overeenkomst bevestigt tussen de pastoor van Kampen, Ismahel, en zijn parochianen. Uit die akte blijkt dat de pastoor Ismahel in Kampen al voorgangers heeft gehad. Er bestond toen al een fors Romaans kerkgebouw opgebouwd van tufsteen.

Het graf van graaf Otto II van Gelre op het terrein van Klooster Graefenthal

 In de apocriefe “Kroniek van Vloet” wordt overigens vermeld dat Kampen in de 12e eeuw zou zijn ontstaan vanuit een vesting van Friezen die hun eigen door voortdurende wateroverlast bedreigd woongebied, waren ontvlucht. Deze zouden hun nieuwe nederzetting, vlak bij Brunnepe gelegen, hebben bevochten op de bewoners van Wilsum, IJsselmuiden en GrafhorstBovendien zouden zij dat gebied rond de huidige Bovenkerk -tussen Oorgat en Geerstraat- in 1194 met een wal en een gracht hebben omgeven. Ook zou volgens deze Kroniek de Romaanse Sint Nicolaas of Bovenkerk in 1214 zijn voltooid en zou Kampen in 1228 stadsrechten hebben verkregen. Hoewel over een en ander geen volledige zekerheid bestaat, kan men in gemoede aannemen dat rondom de 10e eeuw de eerste bewoners op het later genoemde Kamper grondgebied zijn gearriveerd.

Overigens heeft Kampen een zeer boeiende geschiedenis. In de 13e eeuw ontwikkelt Kampen zich tot een bloeiende handelsstad en wordt Kampen lid van het Hanzeverbond. De stad breidde zich geleidelijk uit. Uiteindelijk werd de stad ommuurd en van wel 20 stadspoorten voorzien. Ook werd de oorspronkelijke stadsgracht verlegd. Kampen had een eigen vloot die in het kader van de Hanze, een koopliedenverbond van voornamelijk Noordduitse kooplieden, contacten onderhield tussen de diverse Hanzesteden en gebieden in Rusland (Novgorod) en Zweden (Fiborg). Men noemde degenen die deze tochten ondernamen wel de “Ommelandvaarders” of “Skonevaarders”. Kampen was toen de belangrijkste handelsstad van de Nederlanden.

Niet onvermeld mag echter blijven dat Kampen aan het eind van de 15e eeuw een belangrijke rol speelde in de reformatie van de katholieke kerk in de Nederlanden in het algemeen en van haar plaatselijke kerken in het bijzonder.

In de 16e eeuw kwam er een einde aan de bloei en nam de welvaart dramatisch af. De toegang naar de haven van Kampen verzandde meer en meer, waardoor de steeds groter wordende schepen Kampen niet meer over zee konden bereiken.

In de 17e eeuw ontstond er wel een linnenindustrie. Het Linnenweversgilde nam een belangrijke plaats in. In de 18e en 19e eeuw ontwikkelde zich een middenstand die zich bezighield met de detailhandel in koffie, thee, tabak en koloniale waren. Zo ontstond er in Kampen ook een uitgebreide sigarenindustrie. In deze tak van industrie was uiteindelijk 50% van de Kamper beroepsbevolking werkzaam. Na de tweede wereldoorlog is deze industrie echter geheel in het slop gekomen en uiteindelijk bijna geheel verdwenen. Er is nu nog één tabaksfabriek productief in Kampen en dat is: “De Olifant”. Daarnaast had Kampen ook veel inkomsten de pachtopbrengst van het zogenaamde “ Kampereiland”. Dit gebied ontstaan door aanwas viel Kampen toe -op grond van een overeenkomst tussen haar en de bisschop van Utrecht- waarbij was bepaald dat Kampen het recht van aanwas verkreeg.

In 2005 heeft Kampen zijn 650 jarig bestaan gevierd. Het verleden leeft echter nog steeds voort in de zorgvuldig behoede monumenten die nog aan Kampens bloeitijd herinneren: de prachtig, geheel gerestaureerde Bovenkerk, het Raadhuis met de 16e eeuwse-Schepenzaal (nu Stedelijk Museum), de drie stadspoorten; talrijke pittoreske straten en steegjes. Aan de overkant van de IJssel ligt bovendien nog ongerept het Kampereiland met de op terpen gebouwde boerderijen van waaruit men een uniek uitzicht heeft op het rivierfront van Kampen.