Galerij:

Ons Huis

Stadspark

Kampen. Monumenten

Kampen. Omgeving

Kampen. Musea

Kampen. Evenementen

Kampen Kerst

"Haringbuizen aan de vleet". Een prent door Claes Jz Visscher naar Jan Porcellis [1600]
uit de serie 'Icones variarm navium Hollandicarum'. Nederlands Scheepvaart Museum.

Koopvaardy buys Zeylende by de wind" [1789].
De grotere vierkantgetuigde koopvaardijbuizen waren kustvaarders
die in de Oostzee en langs de Engelse en Franse kust opereerden.

"De Haringbuys"

 De allereerste buizen waren van oorsprong Scandinavische typen die voor de kustvisserij werden gebruikt. De originele naam was “Buza”. Deze benaming komt voor in de Nieuwpoortse toltarieven van 1163. De Graaf van Vlaanderen liet een tol van 8 denieren heffen op de Buza die verse haring aanbrachten. Tot in de 15e eeuw werd een kleine grotendeels open buis gebruikt in Zeeland en Vlaanderen (daar Slabbert of Slapbuis genoemd) voor de haringvangst in de kustwateren. Deze kon zowel geroeid als gezeild worden. De bouw van grotere, zeilende vissersvaartuigen begon in de Nederlanden pas in de late Middeleeuwen. Tijdens de 13e eeuw kwamen op de rivieren en in de riviermondingen van Zuid Holland, Zeeland en Vlaanderen ‘Schouwen’ voor. In de 14e eeuw werden bij de zeevisserij hoogstwaarschijnlijk al ‘Pinken’ en in ieder geval ‘Hoekschepen’ gebruikt.

 In de vroege 15e eeuw volgt het wellicht bekendste vissersschip van Nederlandse bodem de “Haringbuys”. De eerste echte Hollandse Haringbuys werd gebouwd in Hoorn in 1415. Het is een rondspant kielschip, bedoeld voor de vleetvisserij op haring met staande netten. Kenmerkend zijn het hoge achterschip, de ingetrokken boorden, de volle ronde boegen, een opgebouwd achterschip of statie en een lengte van rond de 20 meter.

 Ondanks de matige vaareigenschappen voeren vissers in de 17e eeuw al helemaal langs de oostkust van Engeland naar het visrijke gebied nabij de “Shetlandeilanden”. Hierbij bleek bescherming van de toenmalige marine absoluut noodzakelijk: De Engelsen overmeesterden op een keer een Hollandse buis, onthoofden vervolgens de voltallige bemanning en sloegen de hoofden van deze vissers op in een harington. Deze ton werd naar Holland gestuurd als waarschuwing tegen het vissen in Britse wateren. Evenwel hebben de schepen van het type Haringbuys meer dan 400 jaar dienst gedaan bij de Nederlandse visserij. Aan het einde van het eerste decennium van de 17e eeuw visten de Hollanders met 3.000 buizen op de Noordzee. Deze vloot was bemand met 50.000 koppen! Pas in de loop van de 19e eeuw zijn de Haringbuizen verdwenen. De laatste werd gebouwd in 1841 op de werf “’s Lands Welvaren” te Vlaardingen.

De beroemd geworden admiraal Piet Heyn groeide op in een milieu van haringvissers en koopvaardijschippers in een periode dat de actieradius van de Nederlandse handel zich razendsnel uitbreidde. Niet langer voer men alleen op naar de Oostzee, Engeland, Frankrijk en Spanje, men zeilde nu ook op de Middellandse Zee en naar West-Afrika, Azië, Midden-, Zuid- en Noord Amerika. Omdat Nederland nog altijd in oorlog was met Spanje gingen de commerciële  vaart en de oorlogsvaart samen. Piet Heyn heeft zijn eerste ervaring waarschijnlijk opgedaan op schepen van zijn vader, zoals tienduizenden jongens in de Nederlandse havensteden het zeemansvak leerden. Hij begon zijn carrière op zijn 15e als zwabber op de Haringbuys van zijn vader en werkte zich langzaam op. Tijdens een van de reizen werd hij gevangen genomen door kapers en uitgeleverd aan de Spaanse overheid (1598). Heyn moest daarna vijf jaar als galeislaaf roeien op de galeien. Dat weerhield hem er evenwel niet van de Zilvervloot te overrompelen.

De Haringbuys ontwikkelde zich ook tot koopvaardijschip (fluit). Een beroemd koopvaardijschip van dit type was het VOC schip de “Gouden Buys”.